‘Goodwill’ bij een bedrijfsovername: wat is het en hoe bepaal je de waarde?
Goodwill is één van de meest besproken begrippen bij een bedrijfsovername. Voor verkopers vertegenwoordigt goodwill vaak een belangrijk deel van de waarde die in de loop der jaren is opgebouwd. Kopers willen juist precies begrijpen waarvoor zij betalen. Maar wat is goodwill eigenlijk, hoe ontstaat het en hoe wordt de waarde ervan bepaald?
Bij veel bedrijfsovernames bestaat de koopprijs uit meer dan alleen machines, voorraad, inventaris en liquide middelen. Een onderneming kan immers veel meer waard zijn dan de optelsom van de bezittingen op de balans.
Dat verschil noemen we in veel gevallen goodwill.
Wat is goodwill?
Goodwill is kort gezegd de meerwaarde van een onderneming boven de waarde van de afzonderlijke activa en passiva.
Die meerwaarde kan bijvoorbeeld ontstaan door: een sterke marktpositie, bekende bedrijfsnaam, loyaal klantenbestand, structureel terugkerende omzet, goede marges, ervaren personeel, unieke kennis of processen, langlopende contracten, sterke relaties met leveranciers, schaalbaarheid, groeipotentieel.
Goodwill is daarmee vooral een weerspiegeling van het verdienvermogen van een onderneming.
Een bedrijf dat jaarlijks structureel een goede winst realiseert, kan aanzienlijk meer waard zijn dan de boekwaarde van het eigen vermogen.
Een eenvoudig voorbeeld
Stel dat een onderneming op de balans een zichtbaar eigen vermogen heeft van € 500.000.
De onderneming realiseert echter jaarlijks een structurele EBITDA van € 400.000 en heeft een sterke positie in de markt.
Wanneer een koper bereid is om bijvoorbeeld € 2 miljoen voor de onderneming te betalen, ligt de economische waarde dus aanzienlijk hoger dan de boekwaarde.
Een belangrijk deel van dat verschil kan worden gezien als goodwill.
Het gaat daarbij om de waarde van de toekomstige verdiencapaciteit die niet rechtstreeks als afzonderlijk actief op de balans staat.
Goodwill staat niet zomaar op de balans
Een veelvoorkomend misverstand is dat ondernemers denken dat goodwill vanzelf zichtbaar is in de jaarrekening.
Dat is meestal niet het geval.
Zelf opgebouwde goodwill, bijvoorbeeld door jarenlang een goede reputatie, klantenkring en marktpositie op te bouwen, staat doorgaans niet als afzonderlijke waarde op de balans.
Pas bij een overname kan goodwill expliciet zichtbaar worden.
Wanneer een koper meer betaalt voor een onderneming dan de waarde van de identificeerbare activa en passiva, kan het verschil boekhoudkundig als goodwill worden verwerkt.
Goodwill is geen vast bedrag
Goodwill is geen objectief getal dat eenvoudig uit de administratie kan worden gehaald.
De hoogte ervan hangt sterk af van de specifieke onderneming én van de koper.
Twee kopers kunnen daarom tot een heel verschillende waarde komen.
Een financiële koper kijkt bijvoorbeeld vooral naar rendement en kasstromen.
Een strategische koper kan bereid zijn meer te betalen, omdat hij voordelen ziet zoals: toegang tot nieuwe klanten, uitbreiding van marktaandeel, kostenbesparingen, productverbreding, geografische uitbreiding, synergie met bestaande activiteiten.
Voor zo’n koper kan de goodwill dus aanzienlijk hoger liggen.
Goodwill en bedrijfswaardering
Bij een professionele bedrijfswaardering wordt goodwill meestal niet eerst afzonderlijk berekend.
Vaak wordt eerst de totale ondernemingswaarde vastgesteld.
Dat kan bijvoorbeeld met behulp van methodes zoals: EBITDA-multiples, Discounted Cash Flow, rentabiliteits- of intrinsieke waarde, vergelijkbare transacties.
Wanneer de totale ondernemingswaarde vervolgens hoger ligt dan de waarde van de netto activa, ontstaat het verschil dat economisch als goodwill kan worden gezien.
Bij veel MKB-bedrijven speelt vooral het genormaliseerde resultaat een belangrijke rol.
De genormaliseerde winst is essentieel
Een koper kijkt bij goodwill niet alleen naar de historische winst.
Belangrijker is de vraag:
welke winst kan deze onderneming structureel realiseren onder normale omstandigheden?
Daarom worden resultaten bij een bedrijfswaardering vaak genormaliseerd.
Denk bijvoorbeeld aan correcties voor: een te hoog of te laag directiesalaris, privé-uitgaven via de onderneming, incidentele advieskosten, eenmalige reorganisatiekosten, familieleden op de loonlijst, uitzonderlijke baten, niet-marktconforme huur, incidentele projecten.
Door deze posten te corrigeren ontstaat een beter beeld van het structurele verdienvermogen.
En juist dat structurele verdienvermogen bepaalt voor een belangrijk deel de goodwill.
Persoonlijke goodwill versus onderneming goodwill
Een bijzonder belangrijk punt bij bedrijfsovernames is het verschil tussen persoonlijke goodwill en onderneming goodwill.
Persoonlijke goodwill zit sterk vast aan de ondernemer zelf.
Denk aan een bedrijf waarbij klanten vooral zaken doen, omdat zij de eigenaar persoonlijk kennen.
Als die ondernemer vertrekt, kan een deel van de omzet verdwijnen.
Dat maakt de goodwill kwetsbaarder.
Onderneming goodwill zit juist in de organisatie zelf.
Bijvoorbeeld in: systemen, merknaam, personeel, contracten, processen, klantenbestand, management, recurring omzet.
Voor kopers is onderneming goodwill doorgaans aantrekkelijker dan persoonlijke goodwill.
Waarom overdraagbaarheid zo belangrijk is
Een koper betaalt uiteindelijk alleen voor waarde die hij ook daadwerkelijk kan overnemen.
Dat betekent dat de vraag centraal staat:
blijft het verdienvermogen bestaan nadat de verkoper vertrekt?
Een onderneming waarbij alles afhankelijk is van één eigenaar is vaak minder waard dan een bedrijf dat zelfstandig kan functioneren.
Dat geldt ook wanneer beide ondernemingen dezelfde winst realiseren.
Daarom hebben zaken als managementstructuur, contracten, klantspreiding en gedocumenteerde processen direct invloed op de goodwill.
Goodwill kan ook verdwijnen
Goodwill is geen gegarandeerde waarde.
Een onderneming kan jarenlang een sterke reputatie hebben opgebouwd, maar deze in korte tijd beschadigen.
Denk bijvoorbeeld aan: verlies van een grote klant, negatieve publiciteit, verslechterende marges, verouderde producten, personeelstekorten, toenemende concurrentie, afhankelijkheid van één leverancier.
Goodwill is dus vooral gebaseerd op verwachtingen over toekomstige prestaties.
Wanneer die verwachtingen veranderen, verandert ook de waarde.
Goodwill en de EBITDA-multiple
In veel MKB-transacties wordt de waarde bepaald aan de hand van een EBITDA-multiple.
Bijvoorbeeld:
Genormaliseerde EBITDA: € 500.000
Multiple: 5
Ondernemingswaarde: € 2.500.000
De multiple weerspiegelt onder andere hoeveel vertrouwen een koper heeft in het toekomstige verdienvermogen.
Hoe lager het risico en hoe aantrekkelijker de onderneming, hoe hoger de multiple doorgaans kan zijn.
Factoren die een positieve invloed kunnen hebben zijn bijvoorbeeld: stabiele groei, hoge recurring omzet, goede marges, lage klantafhankelijkheid, professioneel management, sterke marktpositie, schaalbaarheid.
Waarom goodwill vaak tot discussie leidt
Bij bedrijfsovernames ontstaat juist over goodwill regelmatig discussie.
De verkoper kijkt naar wat hij in twintig of dertig jaar heeft opgebouwd.
De koper kijkt naar wat daarvan in de toekomst nog daadwerkelijk rendement oplevert.
Daar zit een belangrijk verschil.
De verkoper denkt bijvoorbeeld:
“Ik heb twintig jaar gebouwd aan deze onderneming.”
De koper denkt:
“Wat levert deze onderneming mij de komende vijf tot tien jaar op?”
Beide perspectieven zijn begrijpelijk.
Een goede waardering probeert die twee werelden bij elkaar te brengen.
Betaalt een koper altijd alle goodwill direct?
Niet noodzakelijk.
Wanneer partijen verschillen van mening over de toekomstige prestaties, kan een deel van de goodwill bijvoorbeeld afhankelijk worden gemaakt van toekomstige resultaten.
Dat gebeurt regelmatig via een earn-out.
Een deel van de koopprijs wordt dan pas betaald wanneer bepaalde omzet-, EBITDA- of andere doelstellingen worden gehaald.
Daarmee kan een verschil in verwachtingen tussen koper en verkoper worden overbrugd.
Ook een vendor loan of uitgestelde betaling kan onderdeel zijn van de transactiestructuur.
Goodwill bij een activa-passivatransactie
Bij een activa-passivatransactie wordt goodwill vaak explicieter zichtbaar.
De koper neemt dan bijvoorbeeld bepaalde activa, klanten, handelsnaam en activiteiten over.
Naast tastbare zaken zoals inventaris of voorraad kan een afzonderlijk bedrag voor goodwill worden betaald.
Bij een aandelenoverdracht koopt de koper daarentegen de aandelen van de onderneming, inclusief de bestaande activa, passiva én goodwill.
De economische gedachte achter goodwill blijft echter hetzelfde.
Fiscale behandeling van goodwill
De fiscale behandeling van goodwill verschilt afhankelijk van de transactiestructuur.
Bij een activa-passivatransactie kan betaalde goodwill onder voorwaarden fiscaal worden afgeschreven.
Bij een aandelenoverdracht werkt dat anders, omdat de koper aandelen verwerft en niet rechtstreeks de goodwill van de onderneming.
Juist daarom is de keuze tussen een aandelenoverdracht en een activa-passivatransactie niet alleen juridisch, maar ook fiscaal relevant.
Bij concrete transacties is het verstandig dit altijd met een fiscalist te beoordelen.
Hoe kun je goodwill verhogen vóór verkoop?
Ondernemers die hun bedrijf op termijn willen verkopen, kunnen actief werken aan het versterken van de goodwill.
Een aantal factoren heeft vrijwel altijd een positieve invloed: minder afhankelijkheid van de ondernemer, goed tweede management, langlopende klantrelaties, spreiding van klanten, voorspelbare omzet, sterke marges, goed gedocumenteerde processen, lage personeelsafhankelijkheid, goede managementinformatie, structurele groei.
Kort gezegd: hoe beter de onderneming zelfstandig kan functioneren, hoe aantrekkelijker zij doorgaans voor een koper wordt.
Goodwill is uiteindelijk toekomstverwachting
Goodwill wordt vaak gezien als iets dat in het verleden is opgebouwd.
En dat klopt deels.
De reputatie, klantenkring en marktpositie zijn immers in het verleden ontstaan.
Maar een koper betaalt goodwill uiteindelijk vooral, omdat hij verwacht dat deze zaken ook in de toekomst waarde blijven creëren.
Daarom draait goodwill bij een bedrijfsovername uiteindelijk om één centrale vraag:
hoe duurzaam is het toekomstige verdienvermogen van de onderneming?
Conclusie
Goodwill is één van de belangrijkste, maar ook meest abstracte onderdelen van een bedrijfswaardering.
Het is geen bedrag dat simpelweg uit de balans kan worden gehaald.
Goodwill ontstaat uit zaken als winstgevendheid, klanten, reputatie, organisatie, marktpositie en groeipotentieel.
De werkelijke waarde hangt bovendien af van overdraagbaarheid, risico en de specifieke koper.
Een goede waardering kijkt daarom niet alleen naar cijfers uit het verleden, maar vooral naar de kwaliteit en duurzaamheid van de toekomstige kasstromen.
Bij Company Brokers kijken we bij een bedrijfswaardering daarom niet alleen naar de balans en de winst-/ verliesrekening. We beoordelen juist het complete verdienmodel, de risico’s, normalisaties, marktpositie en de overdraagbaarheid van de onderneming. Zo ontstaat een realistisch beeld van de ondernemingswaarde én de goodwill die daarin besloten ligt.
Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?
Neem eens vrijblijvend contact op, wij vertellen u graag meer.
Of laat uw gegevens achter via onderstaand formulier
Dan nemen wij contact op met u.




Waar begín ik met de verkoop van mijn bedrijf